İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır? Üzerine İzmir sıcağında fazla düşünen bir gencin iç sesleri
İzmir’de yazın öğlen vakti dışarı çıkmak, insanın hem cildini hem de düşüncelerini yakıyor. Hele ki 25 yaşında, sabah “bugün ciddi olacağım” diye uyanıp akşamına kadar üç kere kendiyle çelişen biriysen… İşler daha da karışıyor.
Geçen gün arkadaş grubunda klasik bir sahne yaşandı. Çaylar söylendi, biri telefondan bağırdı:
— “Kanka bak, çekiliş var ya! iPhone veriyorlar!”
Herkes aynı anda telefona gömüldü. Ben mi? Ben yine o bilindik moddayım: Hem bakıyorum hem de içimde bir ses tartışma açıyor.
“Bu İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır acaba?”
Bir yanda ‘bedava iPhone’, diğer yanda ‘iç huzuru’. İzmir sıcağında ter gibi yayılan bir düşünce: Yapışkan ve rahatsız edici.
İnstagram çekiliş kültürü: Modern zamanların dijital piyangosu
Bugünkü rehber içeriğimizde “İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır” hakkında bilinmesi gereken temel detayları aktarıyoruz.
Şimdi dürüst olalım. İnstagram çekilişleri hayatımıza öyle bir girdi ki, sanki marketten ekmek alır gibi “katıl, arkadaşını etiketle, story at” üçlüsüne alıştık.
Bir arkadaşım var, adı Bora. Çekiliş görünce refleks olarak şunu yapıyor:
— “Abi ben bunu kazanırsam direkt hayat değişir.”
Ben de otomatik cevap veriyorum:
— “Kazanamazsan da hayat aynı kalır, o kesin.”
Ama işin iç yüzü o kadar basit değil. Çünkü konu sadece “kazanma ihtimali” değil, aynı zamanda “katılım şekli”, “şartlar”, “karşılık var mı yok mu” gibi daha derin meseleleri de beraberinde getiriyor.
Ve tam bu noktada kafamda o klasik soru yankılanıyor:
İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır?
Zihin içi mahkeme: Ben, ben ve biraz daha ben
Bazen kendimi üç kişilik bir mahkeme gibi hissediyorum.
Birinci ben: “Boş ver ya, katıl gitsin. Zaten şans işi.”
İkinci ben: “Ama bir dur, bunun bir karşılığı var mı, bir emek sömürüsü mü?”
Üçüncü ben (en sessiz ama en gergin olan): “İç huzur önemli, dikkat et.”
İzmir’de deniz kenarında yürürken bile bu üçlü beni yalnız bırakmıyor. Martı uçsa bile “acaba sembolik anlamı var mı?” diye düşünecek seviyedeyim.
İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır? sorusunun etrafında dönen gerçek hayat sahneleri
Geçen hafta bir çekilişe katıldım. Evet, itiraf ediyorum.
Şartlar şöyleydi:
Hesabı takip et
3 arkadaş etiketle
Story’de paylaş
Ben de yaptım. Sonra telefonu bıraktım. 10 saniye geçti, içimde bir sorgu başladı:
“Bu yaptığın şey gerçekten sadece eğlence mi, yoksa bir tür dijital alışveriş mi?”
Tam o sırada annem mutfaktan seslendi:
— “Oğlum ne yapıyorsun yine telefonda?”
Ben de refleks:
— “Bir şey yok anne, çekilişe katıldım.”
Annemin cevabı net:
— “Bedava peynir fare kapanında olur.”
İşte o an İzmir sıcağı değil, evin içi daha çok yakıyordu.
Çekilişin psikolojisi: Bedava kelimesinin büyüsü
“Bedava” kelimesi insan beyninde kısa devre yaratıyor. İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır sorusundan önce aslında şunu soruyoruz:
“Ben neden bedavaya bu kadar hızlı atlıyorum?”
Arkadaş ortamında da aynı durum:
— “Kanka katıldın mı?”
— “Katıldım.”
— “Ben de katıldım.”
— “Herkes katılmış.”
Bir anda toplu bilinç devreye giriyor. Sanki katılmazsan dışlanacaksın gibi bir his.
Oysa kimse sana şunu demiyor:
“Katılmazsan grubun dışına atılıyorsun.”
Ama zihnin bunu kendi yazıyor.
Şartlar meselesi: Göründüğünden daha karmaşık
Okumaya Değer: İnsan tarafından üretilen ışık kaynağına ne denir ?
İşin en ilginç kısmı burada başlıyor. Çekilişlerin çoğunda bir “katılım karşılığı” var.
Takip et, beğen, paylaş, etiketle…
Bunlar basit gibi duruyor ama aslında küçük küçük dijital emekler. Ve insan burada düşünmeden edemiyor:
“Bu bir oyun mu, yoksa görünmez bir alışveriş mi?”
İşte bu noktada İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır sorusu sadece dini bir merak değil, aynı zamanda etik bir sorguya dönüşüyor.
Ben bazen kendi kendime sokakta yürürken bile mırıldanıyorum:
— “Bu kadar etiketlemeden sonra hala kazanamadıysan, hayat sana ne anlatıyor olabilir?”
Sonra kendime gülüyorum. Çünkü fazla ciddiye alıyorum.
Arkadaş ortamı: Çekiliş ekonomisinin gerçek merkezi
İzmir’de arkadaş ortamı diye bir şey var. Orası adeta çekiliş borsası.
Biri story atar:
— “Bunu kaçırmayın!”
Diğeri hemen:
— “Bunu da yapmışlar.”
Üçüncü kişi:
— “Ben geçen hafta 12 çekilişe katıldım, hiçbirini kazanmadım.”
Ben de sessizce düşünüyorum:
“Bu bir başarı mı, yoksa dijital emek israfı mı?”
Sonra biri dönüp bana soruyor:
— “Sen ne düşünüyorsun bu iş hakkında?”
Benim iç ses:
“Lütfen kısa cevap ver, derine girersen çıkamazsın.”
Dış ses:
— “Bilmiyorum ya… karmaşık.”
İçsel çatışma: Eğlence mi, alışkanlık mı?
Bazı günler çekilişlere katılmayı tamamen eğlence olarak görüyorum. Hatta arkadaşlarla yarış yapıyoruz:
— “Kim daha çok çekilişe katılacak?”
Ama sonra yalnız kalınca düşünce değişiyor.
“Bu kadar dijital etkileşim gerçekten karşılıksız mı?”
İşte burada tekrar aynı soru geliyor:
İnstagramda yapılan çekilişler haram mıdır?
Ama bu soru bazen sadece dini bir çerçevede değil, insanın kendi iç dengesinde de yankılanıyor.
Çünkü mesele sadece “izinli mi değil mi” değil; aynı zamanda “ben neden buna bu kadar kapıldım?”
İzmir sahilinde düşünmek: Dalga sesi + fazla düşünce kombinasyonu
Kordon’da yürürken bir yandan denize bakıyorum, bir yandan telefona bildirim geliyor:
“Yeni çekiliş!”
Telefonu kapatıyorum, dalgalara bakıyorum.
Kafamda bir ses:
— “Belki de hayat çekiliş değildir.”
Diğer ses:
— “Ama ya iPhone çıkarsa?”
İşte insan tam burada bölünüyor.
Denge arayışı: Ne tamamen uzak, ne tamamen içinde
Zamanla şunu fark ettim: Her şeyi ya tamamen reddetmek ya da tamamen içine dalmak insanı yoran bir şey.
İnstagram çekilişleri de böyle.
Ne tamamen “haramdır kesin” diyip kestirip atmak, ne de “her şeye katılıp hayatı buna bağlamak” sağlıklı geliyor.
Bazen sadece şunu yapmak gerekiyor:
Bir adım geri çekilip düşünmek.
Ama tabii bu “bir adım geri çekilme” İzmir sıcağında pek kolay değil.
Kapanışa doğru: Ben hâlâ düşünüyorum
Hâlâ net bir cevap vermek kolay değil. Çünkü mesele sadece bir çekiliş meselesi değil, aynı zamanda insanın kendi davranışlarını sorgulaması meselesi.
Arkadaşlar hâlâ çekilişlere katılıyor. Ben hâlâ bazen katılıyorum. Sonra yine düşünüyorum.
Ve her seferinde aynı döngü:
Telefon → bildirim → katıl → düşün → sorgula → sus → tekrar düşün.
Belki de en doğru nokta şu: İnsan bazı şeylerde kesin cevap ararken, aslında kendini tanımaya çalışıyordur.