Kategori: Makaleler

Eski Türkçede “İyi Geceler” Ne Demek? Bir Dilsel Keşif ve Eleştiri “İyi geceler” demek ne kadar basit bir şey, değil mi? Modern Türkçede günümüzün sonunu, belki de geceye geçişi kibarca ifade ettiğimiz bir cümle. Ama durun! Ya bu cümle, eski Türkçede tam olarak ne anlama geliyordu? Hadi bir adım geriye gidelim, bu basit ama anlam yüklü ifadeyi “Eski Türkçede iyi geceler ne demek?” sorusu üzerinden biraz sorgulayalım. Çünkü dilin geçmişine, bugün nasıl baktığımıza ve geçmişten ne kadar uzağa gittiğimize dair çok daha fazlası var bu sorunun içinde. Hazır mısınız? Başlıyorum. Eski Türkçede “İyi Geceler” Ne Demek? (Biraz Ciddi, Biraz Eğlenceli)…

2. Mahmud’un Tımar Sistemini Kaldırması: Etik, Epistemoloji ve Ontoloji Perspektifinden Bir İnceleme Tımar sistemi, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki feodal düzenin belki de en özgün ve dikkat çekici unsurlarından birisiydi. Ancak bu sistemin sona erdirilmesi, modernleşme sürecinin bir parçası olarak karşımıza çıkar. Peki, bu köklü değişim sadece idari bir hamle miydi, yoksa daha derin, etik, epistemolojik ve ontolojik boyutları olan bir dönüşüm müydü? Bu soruya cevap ararken, felsefi açıdan bakış açılarımızı genişletmek, yalnızca bir siyasi değişimden daha fazlasını anlamamıza olanak tanıyacaktır. Etik Perspektiften: Tımar Sisteminin Kaldırılmasının İnsanlık ve Adalet Üzerindeki Etkisi Tımar sisteminin Osmanlı’daki işleyişi, feodal düzenin verdiği güçle toprak sahibi olan sipahilerin,…

Arter Seti: İktidar, Kurumlar ve Sanatın Toplumsal Yansıması Güç, toplumları şekillendiren en önemli unsurlardan biridir. Ancak güç, yalnızca siyasi ve ekonomik yapılarla sınırlı değildir; kültürel üretim ve sanat da, toplumsal düzenin nasıl şekillendiğini ve meşruiyetin nereden kaynaklandığını sorgulayan önemli bir güç kaynağıdır. Sanat, ideolojiler aracılığıyla toplumsal yapıyı yansıtan ve hatta değiştiren bir güce sahiptir. Bu bağlamda, “Arter Seti” gibi sanat koleksiyonları ve projeleri, sadece estetik bir bütünlük oluşturmakla kalmaz, aynı zamanda toplumsal düzen, güç ilişkileri ve meşruiyet gibi kavramlarla da derin bir bağ kurar. Arter Seti, İstanbul’daki Arter Sanat Kurumu tarafından üretilen ve sanatla toplumsal değişimi birleştiren projeler bütünü olarak…

Özel Girişim Nedir? Antropolojik Bir Perspektif Her kültür, kendi sosyal yapıları, ekonomik pratikleri ve değerleri doğrultusunda farklı sistemler geliştirir. Bu sistemler, toplumsal yaşamı, insanların günlük alışkanlıklarını, ilişkilerini ve kimliklerini şekillendirir. Özel girişim (ya da bireysel girişimcilik), modern kapitalist toplumlarda sıklıkla vurgulanan bir kavram olsa da, aslında birçok toplumda benzer “girişimcilik” pratikleri farklı adlarla ve biçimlerle varlığını sürdürür. Bir toplumda özel girişim, sadece ekonomik bir faaliyet olarak değil, aynı zamanda kültürel bir ifade biçimi ve bireysel kimlik oluşturmanın bir yolu olarak şekillenir. Ancak, bir kültürün özel girişimi nasıl tanımladığı, o toplumun değerlerine, ritüellerine ve sembollerine nasıl entegre olduğuna bağlıdır. Bu yazıda,…

Tavuklu Pilava Hangi Baharatlar Konur? Mutfağın Sırlı Dünyasına Yolculuk Dışarıda yağmur yağıyor, pencereden bakınca gri bir dünya var, ama mutfakta tıpkı bir sihirli dünyadaymış gibi bir şeyler pişiyor. O mis gibi kokular, bir anda içini ısıtan bir sıcaklık yaratıyor. Evdeki herkes tavuklu pilavın kokusunu duyduğunda, bir şekilde ortada buluşuyor. İstersen yalnız ol, istersen bir kalabalık; tavuklu pilav, mutfakta her zaman bir mutluluk garantisidir. Ancak tavuklu pilav yaparken en önemli sorulardan biri: Tavuklu pilava hangi baharatlar konur? Tavuklu pilav, aslında basit gibi görünen ama içinde çok fazla detay barındıran bir yemek. Birçok kişinin favorisi olmasının en önemli sebeplerinden biri de, doğru…

Bir eylemin arkasındaki zihinsel süreçleri merak eden biri olarak, “Mala zarar verme şikayete tabi mi?” sorusuyla ilk kez karşılaştığımda aklımda birçok soru belirdi. Bu davranışın ardında yatan bilişsel süreçler nelerdir? Duygusal zekâ bu durumda nasıl işler? Ve toplumsal bağlamda bu tür davranışlar nasıl algılanır? Bu yazı, kişisel sorgulamalarla, güncel psikolojik araştırmalardan ve vaka çalışmalarından beslenen bir bakış açısı sunar. Mala Zarar Verme: Psikolojik Bir Sorgulama Öncelikle kavramı netleştirelim. “Mala zarar verme” bir nesnenin, başka birinin mülkünün kasıtlı şekilde zarar görmesi olarak tanımlanabilir. Peki bu davranış şikayete tabi midir? Yasal olarak çoğu hukuk sisteminde şikâyet gerektiren bir suç iken, psikolojik boyutta…

Günümüzün hızla değişen dünyasında, her gün kararlar alıyoruz ve bu kararlar, çoğu zaman kaynakların kıtlığını, fırsat maliyetlerini ve beklenen sonuçları dikkate almayı gerektiriyor. Bir yemek pişirme kararından, dünya ekonomisindeki büyük değişimlere kadar, her seçim bir fırsat maliyeti taşır. Örneğin, “Kuru barbunya düdüklüde kaç dakikada pişer?” sorusunun ardında, sadece mutfak pratiği değil, aynı zamanda ekonomik bir bakış açısı da yatmaktadır. Zira bu soruyu cevaplamak, zaman, enerji ve kaynaklar gibi ekonomik faktörleri anlamakla ilgilidir. Bu yazı, kuru barbunya pişirmenin ekonomik boyutunu mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektifinden ele alacak ve bu kararların toplumsal refah üzerindeki etkilerini tartışacaktır. Mikroekonomi Perspektifinden Pişirme Kararları Mikroekonomi,…

1950’de Türkiye’de Ne Oldu? Felsefi Bir Bakış Düşüncelerimiz, tarihsel olayları anlamlandırırken bazen kısıtlanmış gibi hissedebiliriz. Bir olayı, yalnızca gözlemler ve verilerle değerlendirmek, bir bütünün yalnızca bir parçasına odaklanmak anlamına gelir. Peki, bir olayın “gerçek” doğasını sorgulamak ne kadar mümkündür? Bir toplumsal değişimi, tüm katmanlarıyla anlamak için bizlere hangi felsefi araçlar yardımcı olabilir? 1950 yılında Türkiye’de yaşananların derinliğini kavrayabilmek için, sadece “ne oldu?” sorusunun ötesine geçmeli, etik, epistemolojik ve ontolojik bakış açılarıyla yaklaşmalıyız. O zamanlar ne olup bittiğine dair bilgi edinme biçimimiz, o bilgilerin toplumsal olarak nasıl değer kazandığı, ve bu olayların gerçekliğine dair ne kadar temellendirme yapabileceğimiz soruları, yalnızca tarihi…

Türkiye’de Kaç Jeotermal Saha Var? — Bir Tarihçinin İzinde Geçmişi Okumak, Bugünü Anlamak Toprak, insan ve enerji arasındaki ilişkiler her zaman tarihçinin ilgisini çeken üçlüdür. Zira bir kaynağın keşfi, kullanımı ve dönüştürülmesi, sadece teknik ya da ekonomik bir işlem değil; aynı zamanda bir toplumun doğayla, kültürüyle ve zamanı ile kurduğu bağın da hikâyesidir. Bu bağlamda, jeotermal saha kavramı, Türkiye’nin enerji tarihinin ve coğrafi/toplumsal dönüşümünün önemli simgelerinden biridir. Bu yazıda, Türkiye’de kaç jeotermal saha var? sorusunu tarihsel süreci, kırılma noktalarını ve toplumsal etkileriyle ele alacağız. Tarihsel Süreç: Keşiften Genişlemeye Türkiye’de jeotermal kaynak araştırmaları, 1960’lı yıllarda Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) öncülüğünde başladı. Bu süreçte yeraltı sıcaklıkları, tektonik yapılar ve…

Giriş: Sürekli Tartışan Çiftler ve Toplumsal Yapıların Rolü Sürekli tartışan bir çiftin durumu, bazen dışarıdan sadece bir ilişki sorunu gibi görünse de, aslında çok daha derin bir toplumsal ve kültürel bağlama sahiptir. Birçok kişi, sürekli tartışmaların sadece bireysel karakter çatışmalarından kaynaklandığını düşünebilir. Ancak bu tür çatışmaların, toplumsal yapılar, normlar, kültürel pratikler ve güç ilişkilerinin karmaşık bir ürünü olduğunu gözden kaçırmak, çok büyük bir hata olurdu. Bir insanın gözünden, tartışmalar sadece sözlü çatışmalar ya da duygusal patlamalar değildir. Her tartışma, toplumun şekillendirdiği, zamanla yerleşmiş olan değerlerin, beklentilerin ve rollerin bir yansımasıdır. Bu yazı, sürekli tartışan çiftlerin içinden geçtiği karmaşık sosyolojik düzene…